Μεταβολές που επήλθαν στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος αναφορικά με τις Παροχές σε Είδος

Τετάρτη 18 Δεκεμβρίου 2019

Βασικές πληροφορίες

Συνοπτική παρουσίαση βασικής μεταβολής Μεταβολές στις διατάξεις για τον τρόπο προσδιορισμού των παροχών σε είδος που λαμβάνουν εργαζόμενοι, εταίροι, μέτοχοι καθώς και τα συγγενικά πρόσωπα αυτών.
Διατάξεις που τροποποιούν ν. 4646/2019, άρθρο 4
Διατάξεις που τροποποιούνται ν. 4172/2013, άρθρο 13
Έναρξη ισχύος Έναρξη ισχύος για τις παροχές σε είδος που λαμβάνονται στα φορολογικά έτη που αρχίζουν από την 1.1.2020 και μετά.

    
Α. Γενικά

Αρχικά, με τη διατύπωση της νέας παρ. 1 του άρθρου 13 τροποποιήθηκε η εισαγωγική διάταξη του άρθρου αυτού και ορίζεται ρητά ότι οι παροχές σε είδος συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημα εργαζομένων, εταίρων, μετόχων καθώς και των συγγενικών προσώπων αυτών (ο/η σύζυγος και οι ανιόντες ή κατιόντες σε ευθεία γραμμή). Επισημαίνεται ότι η αναφορά στα συγγενικά πρόσωπα των ανωτέρω προσώπων δεν επαναλαμβάνεται στις ειδικότερες διατάξεις των επόμενων παρ. 2, 3, 4 και 5 (βλ. στη συνέχεια).

Περαιτέρω, ορίζεται πλέον ρητά ότι σε περίπτωση που η αξία της παροχής σε είδος προς τα ανωτέρω πρόσωπα υπερβαίνει το ποσό των 300 ευρώ, ο φορολογούμενος θα φορολογηθεί μόνο για το υπερβάλλον ποσό. 

Επίσης, στις επιφυλάξεις που διατυπώνονται ως προς την εφαρμογή της διάταξης αυτής περιλαμβάνονται πλέον, για λόγους συστηματικής ερμηνείας, και οι διατάξεις του άρθρου 14 περί απαλλαγών του εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις, κατά το μέρος που συνδέονται και επηρεάζουν το ζήτημα των παροχών σε είδος.

Β. Παραχώρηση οχήματος

Β.1. Η φορολόγηση της παροχής σε είδος με τη μορφή της παραχώρησης οχήματος σε εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, γίνεται πλέον με βάση την ακόλουθη προοδευτική κλίμακα, ως ποσοστό της Λιανικής Τιμής Προ Φόρων (ΛΤΠΦ) του οχήματος:

ΛΤΠΦ Ποσοστό κλιμακίου
0 έως 14.000 ευρώ 4%
14.001 έως 17.000 ευρώ 20%
17.001 έως 20.000 ευρώ 33%
20.001 έως 25.000 ευρώ 35%
25.001 έως 30.000 ευρώ 37%
πλέον των 30.001 ευρώ 20%


Παρατίθεται ακολούθως ενδεικτικός πίνακας με την αξία της παροχής σε είδος όπως υπολογίζεται βάσει της ανωτέρω κλίμακας για οχήματα διαφορετικών ΛΤΠΦ.

ΛΤΠΦ Αξία παροχής σε είδος
8.000,00 320,00
10.000,00 400,00
12.000,00 480,00
15.000,00 760,00
17.000,00 1.160,00
20.000,00 2.150,00
25.000,00 3.900,00
30.000,00 5.750,00
35.000,00 6.750,00
40.000,00 7.750,00
45.000,00 8.750,00
50.000,00 9.750,00

 
Επισημαίνεται ότι εξακολουθεί να ισχύει η μείωση της αξίας παραχώρησης του οχήματος βάσει της παλαιότητας αυτού ως εξής:

•    0-2 έτη καμία μείωση
•    3-5 έτη μείωση 10%
•    6-9 έτη μείωση 25%
•    Από 10 έτη και μετά μείωση 50%.

Β.2. Παράλληλα, με τις τροποποιήσεις που επήλθαν αυξάνεται το όριο της αξίας για τα οχήματα που παραχωρούνται αποκλειστικά για επαγγελματικούς σκοπούς και εξαιρούνται από τις διατάξεις περί παροχών σε είδος από τις 12.000 ευρώ στις 17.000 ευρώ. 

Γ. Δάνεια

Γ.1. Αναφορικά με τις παροχές σε είδος σε εργαζόμενους με τη μορφή δανείου, ορίζεται πλέον ρητά και σε κάθε περίπτωση, είτε δηλαδή, οι παροχές αυτές περιβάλλονται με τη μορφή έγγραφης συμφωνίας είτε όχι, ότι ως παροχή σε είδος νοείται μόνο το ποσό της διαφοράς που προκύπτει μεταξύ των τόκων που θα κατέβαλε ο εργαζόμενος ή εταίρος ή μέτοχος στη διάρκεια του ημερολογιακού μήνα κατά τον οποίο έλαβε την παροχή, εάν το επιτόκιο υπολογισμού των τόκων ήταν το μέσο επιτόκιο αγοράς, του οποίου η μέθοδος υπολογισμού ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατά τον ίδιο μήνα και των τόκων που τυχόν κατέβαλε ο εργαζόμενος στη διάρκεια του εν λόγω ημερολογιακού μήνα.

Υπενθυμίζεται ότι με τις προϊσχύουσες διατάξεις οριζόταν ότι "σε περίπτωση που δεν υφίσταται έγγραφη συμφωνία δανείου, το σύνολο του αρχικού κεφαλαίου λογίζεται ως παροχή σε είδος" και όχι μόνο η διαφορά των τόκων.

Γ.2. Επίσης, καταργήθηκε η διάταξη που προέβλεπε ότι η προκαταβολή μισθού άνω των τριών (3) μηνών θεωρούνταν δάνειο.

Δ. Δικαιώματα προαίρεσης απόκτησης μετοχών (stock options)

Με τις διατάξεις της νέας παρ. 4 του άρθρου 13 σε συνδυασμό με τις διατάξεις της νέας περ. ιδ' της παρ. 1 του άρθρου 14 καθώς και του νέου άρθρου 42Α του ΚΦΕ επαναπροσδιορίζεται το πλαίσιο φορολογίας για τα δικαιώματα προαίρεσης απόκτησης μετοχών (stock options} εισηγμένων και μη εισηγμένων εταιρειών.

Αναλυτικότερα, με τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 13 του ΚΦΕ ορίζεται ότι "η αγοραία αξία των παροχών σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή εταίρος ή μέτοχος από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα με τη μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης απόκτησης μετοχών προσδιορίζεται κατά τον χρόνο άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης και ανεξαρτήτως εάν συνεχίζει να ισχύει η εργασιακή σχέση, εφόσον οι μετοχές που αποκτώνται κατά την άσκηση του δικαιώματος προαίρεσης μεταβιβαστούν πριν από τη συμπλήρωση κατ’ αντιστοιχία του οριζόμενου χρονικού διαστήματος στο άρθρο 42Α κατά περίπτωση."

Ως προς τις λοιπές διατάξεις που ρυθμίζουν το ζήτημα των stock options, σημειώνουμε ότι με τη νέα περ. ιδ' της παρ. 1 του άρθρου 14 του ΚΦΕ ορίζεται ότι εξαιρείται από τον υπολογισμό του εισοδήματος από μισθωτή εργασία η παροχή σε είδος με τη μορφή μετοχών που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή εταίρος ή μέτοχος από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα ανεξαρτήτως, εάν συνεχίζει να ισχύει η εργασιακή σχέση, εφόσον ασκηθεί το δικαίωμα προαίρεσης και οι μετοχές που αποκτώνται, μεταβιβαστούν μετά από τη συμπλήρωση είκοσι τεσσάρων (24) ή τριάντα έξι (36) μηνών από την απόκτησή τους ανάλογα με την περίπτωση κατ’ αντιστοιχία με το άρθρο 42Α."

Με το άρθρο 42Α, τέλος, προβλέπεται ότι το εισόδημα που προκύπτει "για έναν εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα με τη μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης απόκτησης μετοχών, όπως αυτά προσδιορίζονται κατά τον χρόνο άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης και ανεξαρτήτως εάν συνεχίζει να ισχύει η εργασιακή σχέση, αποτελεί εισόδημα από υπεραξία εφόσον μεταβιβαστούν οι μετοχές μετά από τη συμπλήρωση είκοσι τεσσάρων (24) μηνών από την απόκτηση των δικαιωμάτων προαίρεσης και υπόκειται σε φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων." Στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται φόρος με συντελεστή 15% εκτός της ειδικής περίπτωσης της παρ. 2 του άρθρου αυτού η οποία προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, στην περίπτωση νεοσύστατων επιχειρήσεων φορολόγηση με συντελεστή 5%.

Πρέπει να σημειωθεί ότι από τον τρόπο διατύπωσης των διατάξεων δημιουργείται σύγχυση ως προς το χρόνο φορολογίας των παροχών σε είδος αφού ενώ ο χρόνος φορολόγησης ορίζεται ως ο χρόνος άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης, εν τούτοις βρίσκεται ταυτοχρόνως σε συνάρτηση με τον τελικό χρόνο διακράτησης των μετοχών που αποκτώνται κατά την άσκηση του δικαιώµατος προαίρεσης.

Η νομοτεχνική αυτή αστοχία είχε επισημανθεί, μάλιστα, και από την Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής, εν τούτοις δεν πραγματοποιήθηκε κάποια μεταβολή κατά τη συζήτηση και ψήφιση του νομοσχεδίου στη Βουλή. Επισυνάπτουμε ακολούθως το σχετικό απόσπασμα της Έκθεσης της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής:

Δεδομένου ότι, κατά την προτεινόμενη παράγραφο 4 του άρθρου 13 του ΚΦΕ, το φορολογητέο εισόδημα, άρα και η σχετική φορολογική υποχρέωση, προκύπτουν, καταρχήν, κατά τον «χρόνο άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης» απόκτησης μετοχών, και όχι κατά τον χρόνο της περαιτέρω μεταβίβασης των αποκτηθεισών μετοχών, δεν είναι σαφές πώς θα λειτουργήσει η προτεινόμενη εξαίρεση του εν λόγω εισοδήματος από τη φορολόγησή του ως εισοδήματος από μισθωτή εργασία, λαμβανομένου υπόψη ότι οι προϋποθέσεις εφαρμογής της εξαίρεσης (μη μεταβίβαση των αποκτηθεισών μετοχών εντός των πρώτων 24 ή 36 μηνών από την απόκτησή τους) συντρέχουν, κατ' ανάγκην, μετά τον χρόνο υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του φορολογικού έτους κατά το οποίο γεννάται η σχετική φορολογική υποχρέωση.

Ορθό είναι τα ανωτέρω να ληφθούν υπόψη και να τροποποιηθούν οι συγκεκριμένες διατάξεις ούτως ώστε να τηρείται η αρχή της ασφάλειας του δικαίου κατά την εφαρμογή του νόμου. Σε κάθε περίπτωση, αναμένονται και οι σχετικές οδηγίες της Φορολογικής Διοίκησης για την εφαρμογή των διατάξεων αυτών. Μια λογική λύση που συμβαδίζει με το πνεύμα των διατάξεων είναι ο χρόνος φορολογίας να καθοριστεί σε κάθε περίπτωση στο χρόνο μεταβίβασης των αποκτηθέντων μετοχών και εάν αυτός συμβεί εντός των 24 μηνών (ή κατά περίπτωση εντός των 36 μηνών) να λογιστεί η ωφέλεια ως αμοιβή σε είδος και εισόδημα από μισθωτή εργασία και εάν η μεταβίβαση λάβει χώρα πέραν από τους προαναφερόμενους χρόνους διακράτησης να φορολογηθεί η ωφέλεια ως υπεραξία κεφαλαίου με 15% (ή 5% κατά περίπτωση).

Σχετ. Άρθρα 13 παρ. 4, Άρθρο 14, Άρθρο 42Α ΚΦΕ.

Ε. Παραχώρηση κατοικίας

Τέλος, καμία μεταβολή δεν επήλθε στον τρόπο αποτίμησης της αξίας παραχώρησης κατοικίας σε εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα. Η παροχή αυτή σε είδος εξακολουθεί να αποτιμάται στο ποσό του μισθώματος που καταβάλλει η επιχείρηση ή σε περίπτωση ιδιόκτητης κατοικίας σε ποσοστό 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.